20mh linn / Iain Crichton Mac a' Ghobhainn

Bàrdachd - Tha Thu air Aigeann M' Inntinn

Dàn 2

Tha Mac a' Ghobhainn glè thric a' tarraing air feallsanachdan àraidh na bhàrdachd, agus gu sònraichte feallsanachd a' buntainn ri eòlas-inntinn. Tha an dàn seo stèidhte air beachdan Freud agus Jung mun 'fo-mhothachadh' - no an 'sub-conscious' - 's e sin rudan a tha air a dhol às ar cuimhne ach a tha air an gleidheadh fhathast am badeigin nar n-inntinn ged nach eil sinn mothachail orra. Chan eil smachd againn air na rudan seo: faodaidh iad tighinn gu ar cuimhne gun iarraidh no faodaidh iad fuireach falaichte nuair a tha sinn a' feuchainn ri cuimhneachadh orra.


Anns an dàn seo tha am bàrd a' bruidhinn air cuideigin air an robh e glè eòlach aig aon àm, a rèir choltais. Bha e air dìochuimhneachadh mu deidhinn ach tha e ag ràdh, a dh'aindeoin sin, gu bheil i fhathast an àiteigin na inntinn, 'gun fhios dha'.


Is e 'an t-aigeann' doimhneachd na mara. Tha am boireannach air a dhol fodha dhan doimhneachd air grunnd inntinn, fon uachdar far a bheil na rudan air a bheil cuimhne aige. Tha e ga coltachadh ri dàibhear, le clogaid agus deise-dàibhidh. Tha e doirbh coltas dàibheir a dhèanamh a-mach tron deise-dàibhidh is an sgriona glainne agus tron uisge. Anns an aon dòigh, chan eil dealbh cheart aig a' bhàrd air 'fiamh' (coltas) na tè a bha seo no a 'dòigh' (a nàdar).


Tha e a' tionndadh an uair sin chun adhbhair airson an t-suidheachaidh seo. Tha còig bliadhna air a dhol seachad o bha iad an cuideachd a chèile. Tha e a' coltachadh na h-ùine sin, agus na rudan a thachair san ùine sin, ri uisge a' dòrtadh. Tha Mac a' Ghobhainn tric a' cleachdadh uisge mar shamhla air rudan a' gluasad agus ag atharrachadh. Tha an t-uisge a' cruthachadh na doimhneachd a tha a' tighinn eatarra agus a tha ga falach air.


Tha e a' feuchainn ri a slaodadh gu uachdar na mara, no uachdar na cuimhne. Tha e a' feuchainn ri cuimhneachadh ceart co ris a bha i coltach - ach tha na làmhan aige 'fann' agus tha an t-uisge a tha eatarra uimhir ri na 'beanntan'. Cha tèid aige a-chaoidh air a toirt air ais chun uachdair.


Tha Mac a' Ghobhainn a' toirt dealbh air an 'fho-mhothachadh' mar àite draoidheil, mì-nàdarrach. Mar eisimpleir, tha na lusan 'dìomhair', chan eil ann ach 'leth-sholas' agus tha e 'uaine' agus 'gun ghràdh'. Tha ise mar gum biodh i ann an trom-laighe no bruaillean, tha 'suain' cadail oirre ach feumaidh i bhith gluasad 'gun stad'. Tha am facal 'tathaich' a' cur ris an fhaireachdainn aognaidh seo. Tha e a' ciallachadh fuireach ann an àite an seo ach tha e cuideachd air a chleachdadh airson manadh no taibhs, 's dòcha an dàibhear le a dhà shùil mhòr? Tha am fo-mhothachadh na shaoghal mì-nàdarrach, bagairteach.


Ann an dòigh, dh'fhaodar a ràdh gur e òran gaoil a tha seo, ach òran gaoil annasach!


Tha Thu air Aigeann M' Inntinn

  • Gun fhios dhomh tha thu air aigeann m' inntinn
  • mar fhear-tadhail grunnd na mara
  • le chlogaid 's a dhà shùil mhòir
  • 's chan aithne dhomh ceart d' fhiamh no do dhòigh
  • an dèidh còig bliadhna shiantan
  • tìme dòrtadh eadar mise 's tu:
  • beanntan bùirn gun ainm a' dòrtadh
  • eadar mise gad shlaodadh air bòrd
  • 's d' fhiamh 's do dhòighean nam làmhan fann.
  • Chaidh thu air chall
  • am measg lusan dìomhair a' ghrunna
  • anns an leth-sholas uaine gun ghràdh,
  • 's chan èirich thu chaoidh air bhàrr cuain
  • a chaoidh 's mo làmhan a' slaodadh gun sgur
  • 's chan aithne dhomh do shlighe idir,
  • thus' ann an leth-sholas do shuain
  • a' tathaich aigeann na mara gun tàmh
  • 's mise slaodadh 's a' slaodadh air uachdar cuain.

Tha Thu air Aigeann M' Inntinn

Tagh na facail a th' air an comharrachadh ann an dearg airson mìneachadh fhaighinn.


The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.

Teacsa

Am bàrd ag aithris Na h-Eilthirich

Iain Crichton Mac a' Ghobhainn ag aithris an dàn, Na h-Eilthirich.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Iain Crichton Mac a' Ghobhainn

Air adhart gu

Beachdan

Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.