20mh linn / Iain Crichton Mac a' Ghobhainn

Am Bàrd

Iain Crichton Mac a' Ghobhainn

Chaochail athair nuair a bha Iain na bhalach beag agus ghluais an teaghlach air ais a Phabail Uarach an Eilean Leòdhais, àite a thug buaidh mhòr air a sgrìobhadh thar nam bliadhnaichean.


An dèidh dha Oilthigh Obar Dheathain fhàgail, thug e a-mach ceum ann an teagasg agus chuir e làithean obrach seachad a' teagaisg ann an Àrd Sgoiltean ann am Bruach Chluaich, Dùn Breatainn agus anns an Òban. Leig e dheth a dhreuch ann an 1977 nuair a thionndaidh e gu bhith a' sgrìobhadh làn-ùine agus rinn e fhèin 's a bhean Donalda an dachaigh ann an Taigh an Uillt.


Tha Iain ainmeil airson a bhith a' sgrìobhadh bàrdachd, rosg, nobhailean agus dealbhan-cluich ann an Gàidhlig agus ann am Beurla, do chlann agus do dh'inbhich. Am measg nan leabhraichean bàrdachd Gàidhlig a chaidh fhoillseachadh bha Bùrn is Aran (1960), Eadar Fealla-Dhà is Glaschu (1974) agus An t-Eilean agus An Cànan (1987) agus chaidh na sgrìobhaidhean aige fhoillseachadh ann an iomadh iris.


Rinn e cuideachd obair ionmhalta ag eadar-theangachadh cuid de na dàin aig a dheagh charaid Somhairle MacGill-Eain dhan Bheurla, rud a chuidich ann a bhith a' toirt obair a' bhàird gu aire mòran dhaoine.


Choisinn e iomadh duais na bheatha airson sgrìobhadh ann an Gàidhlig agus ann am Beurla. Nam measg, OBE ann an 1980, Duais Bàrdachd a' Cho-fhlaitheis ann an 1986 agus Duais Saltire ann an 1992.


Chaochail Iain ann an Taigh an Uillt air an 15mh den Dàmhair 1998.


Latha-breith:

1 Faoilleach 1928

Àite:

Glaschu

Foghlam:

Sgoil Phabail, an Rubha

Àrd-sgoil MhicNeacail

Oilthigh Obar Dheathain

Colaiste Chnoc Iordain, Glaschu

Teacsa

Mar a thàinig e gu bhith a' sgrìobhadh làn ùine

Iain Crichton Mac a' Ghobhainn: Bha mi a' teagaisg ach chan eil mi a' smaoineachadh gur e fear-teagaisg nàdarrach a bh' annam a-riamh. Bha mi glè mhath leis an fheadhainn a bha acadaimigeach, na sgoilearan a bha a' dol dha na h-oilthighean 's mar sin. Chan eil mi a' smaoineachadh gu robh mi cho math leis an fheadhainn eile.

Bha mi a-riamh airson a bhith nam sgrìobhadair ach cha robh airgead gu leòr agam son fàgail, 's cha robh mi cinnteach an dèanainn airgead gu leòr nam sgrìobhadair. Bha mi a' sàbhaladh nuair a bha mi nam thidsear, bha mi airson faighinn a-mach s an teagasg airson bliadhnaichean mòra ron sin.

Mu dheireadh, b' e thug às mi, bha an dà obair ro chruaidh. Teagasg fhèin, 's e obair chruaidh a th' ann agus 's e obair chruaidh a th' ann a bhith a' sgrìobhadh. Bha na dhà an ceann a cheile agus bha mi ag obair san sgoil bho naoi gu ceithir agus bhithinn an uair sin ag obair air an oidhche, air obair sgoile...

Martainn Dòmhnallach: Tha mòran dhaoine chanadh nach e obair a th' ann an sgrìobhadh.

ICM: 'S e obair dhuilich a th' ann an sgrìobhadh. Mar a thuirt Yates uaireigin, tha e nas fhasa a bhith ag obair air na rathaidean no bhith ag obair a' sgrìobhadh. 'S e obair chruaidh a th' ann a bhith ag obair a' sgrìobhadh. Co-dhiù, cha b'urrainn dhomh an dà dhreuchd a chumail a' dol. 'S mathaid gum b'urrainn dhomh dhèanamh nuair a bha mi 30, ach bha mi an uair ud timcheall air 49. Cha b'urrainn dhomh na dhà a chumail a' dol.

Air adhart gu

Cuspairean

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.