20mh linn / Iain Crichton Mac a' Ghobhainn

Am Bàrd

Iain Crichton Mac a' Ghobhainn

Chaochail athair nuair a bha Iain na bhalach beag agus ghluais an teaghlach air ais a Phabail Uarach an Eilean Leòdhais, àite a thug buaidh mhòr air a sgrìobhadh thar nam bliadhnaichean.


An dèidh dha Oilthigh Obar Dheathain fhàgail, thug e a-mach ceum ann an teagasg agus chuir e làithean obrach seachad a' teagaisg ann an Àrd Sgoiltean ann am Bruach Chluaich, Dùn Breatainn agus anns an Òban. Leig e dheth a dhreuch ann an 1977 nuair a thionndaidh e gu bhith a' sgrìobhadh làn-ùine agus rinn e fhèin 's a bhean Donalda an dachaigh ann an Taigh an Uillt.


Tha Iain ainmeil airson a bhith a' sgrìobhadh bàrdachd, rosg, nobhailean agus dealbhan-cluich ann an Gàidhlig agus ann am Beurla, do chlann agus do dh'inbhich. Am measg nan leabhraichean bàrdachd Gàidhlig a chaidh fhoillseachadh bha Bùrn is Aran (1960), Eadar Fealla-Dhà is Glaschu (1974) agus An t-Eilean agus An Cànan (1987) agus chaidh na sgrìobhaidhean aige fhoillseachadh ann an iomadh iris.


Rinn e cuideachd obair ionmhalta ag eadar-theangachadh cuid de na dàin aig a dheagh charaid Somhairle MacGill-Eain dhan Bheurla, rud a chuidich ann a bhith a' toirt obair a' bhàird gu aire mòran dhaoine.


Choisinn e iomadh duais na bheatha airson sgrìobhadh ann an Gàidhlig agus ann am Beurla. Nam measg, OBE ann an 1980, Duais Bàrdachd a' Cho-fhlaitheis ann an 1986 agus Duais Saltire ann an 1992.


Chaochail Iain ann an Taigh an Uillt air an 15mh den Dàmhair 1998.


Latha-breith:

1 Faoilleach 1928

Àite:

Glaschu

Foghlam:

Sgoil Phabail, an Rubha

Àrd-sgoil MhicNeacail

Oilthigh Obar Dheathain

Colaiste Chnoc Iordain, Glaschu

Teacsa

Dè rinn e as dèidh an sgoil fhagail?

Iain Crichton Mac a' Ghobhainn: An aon rud a bha fhios 'am, 's e gu robh mi airson litreachas a leughadh. Bha mi a' dol a dhèanamh Beurla agus Celtic agus ghabh mi dà bhliadhna de Celtic, ach mu dheireadh dh'fhàg mi e as dèidh an dàrna bliadhna oir cha robh mi a' faighinn gu leòr litreachais. Bha cus ann mu dheidhinn cànan, sin bu choireach gun dh'fhàg mi e 's bha mi a' fàs beagan sgìth dheth. Ach rinn mi dà bhliadhna Celtic agus rinn mi an uair sin ceithir bliadhna de Bheurla agus aig a' cheann thall, b' e Beurla a thug mi a-mach.

Martainn Dòmhnallach: Cha robh guth agad an uair sin gur e maighstir-sgoile a bha gu bhith annad?

Iain Crichton Mac a' Ghobhainn: Cha robh càil a dh'fhios 'am. Mar a thachair e, nuair a bha mi deiseil de na ceithir bliadhna cha robh càil a dh'fhios agam dè dhèanainn leis an litreachas a bha seo. Chan eil mi a' smaoineachadh gur e tidsear a bh' annam-sa gu nàdarrach. Ach mar a bhios iad ag ràdh mu dheidhinn tidsearan, cha robh fhios 'am dè eile a b' urrainn dhomh a dhèanamh.

MD: An robh thu a' sgrìobhadh aig an àm seo?

ICM: Bha mi a' sgrìobhadh fad na tide. Bha mi a' sgrìobhadh ann an Leòdhas, anns an Nicolson, agus bha mi a' sgrìobhadh nuair a bha mi ann an Obar-Dheathain cuideachd. Bha mi a' sgrìobhadh ann am magazine a bh' aca ann an Obar Dheathain, Alma Mater an t-ainm a bh' air a' mhagazine agus bhithinn a' sgrìobhadh bàrdachd dhaibhsan. Bhiodh Derick MacThòmhais a' toirt a-mach magazine aig an àm ud, Scottish Nationalist magazine agus 's e an t-ainm a bh' air Alba Mater agus bhiodh sinn a' feuchainn ri reic Alba Mater. Nan cuireadh sinn ur bilean ann an dòigh sònraichte, bhiodh iad a' smaoineachadh gur e Alma Mater a bh' ann agus reic sinn mòran air an dòigh sin!

Ach bhithinn a' sgrìobhadh fad na tìde, bhithinn a' sgrìobhadh fad na tìde. Tha mi a' smaoineachadh bho bha mi a h-aon bliadhna deug gu robh mi a' sgrìobhadh rudeigin a h-uile latha.

Air adhart gu

Cuspairean

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.