18mh linn / Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir

Bàrdachd - Cead Deireannach nam Beann

Dàn 3

Rinneadh an dàn seo nuair a thadhail am bàrd na sheann aois air a' bheinn far an robh e na fhorsair nuair a bha e na b' òige. Tha an dàn ann an cainnt chòmhraideach, mar gum biodh e dìreach a' bruidhinn rinn, agus ann an rannaigheachd shiùbhlach a tha, a rèir choltais, a' tighinn thuige gun strì.


Tha am bàrd a' cuimhneachadh mar a bha cùisean – gu h-àraidh an tlachd a bha e a' faighinn às an t-sealg agus às an fhearas-chuideachd sa ghleann – agus a' caoidh mar a tha an aois agus a shuidheachadh air sin uile a thoirt bhuaithe. Tha e a' toirt iomradh san dol-seachad air mar a tha an gleann a-nise làn chaorach agus an siud is an seo tha beagan dhen t-seann ghaol air na fèidh a' nochdadh - "'S aobhach a' ghreigh uallach nuair ghluaiseadh iad gu faramach" – ach chan eil anns an dàn seo ach mac-talla fann den t-sàr bhàrdachd nàdair a rinn Donnchadh Bàn na òige, ged a tha e drùidhteach na dhòigh shocair fhèin.


Cead Deireannach nam Beann

  • Bha mi 'n dè 'm Beinn Dòbhrain
  • 'S na còir cha robh mi aineolach;
  • Chunna mi na gleanntan
  • 'S na beanntaichean a b' aithne dhomh:
  • B' e sin an sealladh èibhinn,
  • Bhith 'g imeachd air na slèibhtean
  • Nuair bhiodh a' ghrian ag èirigh
  • 'S a bhiodh na fèidh a' langanaich.
  • 'S togarrach a dh'fhalbhainn
  • Gu sealgaireachd nam bealaichean,
  • Dol mach a dhìreadh garbhlaich,
  • 'S gum b' anmoch tighinn gu baile mi;
  • An t-uisge glan 's am fàile
  • Th' air mullach nam beann àrda,
  • Chuidich e gu fàs mi,
  • 'S e rinn domh slàint' is fallaineachd.
  • Fhuair mi greis dem àrach
  • Air àirighean a b' aithne dhomh,
  • Ri cluiche 's mire 's mànran
  • 'S bhith 'n coibhneas blàth nan caileagan;
  • Bu chùis an aghaidh nàdair
  • Gum maireadh sin an-dràst' ann -
  • 'S e b' èiginn bhith gam fàgail
  • Nuair thàinig tràth dhuinn dealachadh.
  • Nis on bhuail an aois mi,
  • Fhuair mi gaoid a mhaireas domh,
  • Rinn milleadh air mo dheudach
  • 'S mo lèirsinn air a dalladh orm;
  • Chan urrainn mi bhith treubhach
  • Ged a chuirinn feum air,
  • 'S ged bhiodh an ruaig am dhèidh-sa,
  • Cha dèan mi ceum ro chabhagach.
  • Ged tha mo cheann air liathadh
  • 'S mo chiabhagan air tanachadh,
  • 'S tric a leig mi mial-chù
  • Ri fear fiadhaich ceannardach;
  • Ged bu toigh leam riamh iad,
  • 'S ged fhaicinn air an t-sliabh iad,
  • Cha tèid mi nis gan iarraidh,
  • On chaill mi trian na h-analach.
  • Ri àm dol anns a' bhùireadh
  • Bu dùrachdach a leanainn iad,
  • 'S bhiodh uair aig sluagh na dùthcha,
  • Toirt òran ùra 's rannachd dhaibh;
  • Greis eile mar ri càirdean
  • Nuair bha sinn anns na campan –
  • Bu chridheil anns an àm sinn,
  • 'S cha bhiodh an dram oirnn annasach.
  • Nuair bha mi 'n toiseach m' òige,
  • 'S i ghòraich' a chùm falamh mi;
  • 'S e Fortan tha cur oirnne
  • Gach aon nì còir a ghealladh dhuinn;
  • Ged tha mi gann a stòras,
  • Tha m' inntinn làn de shòlas,
  • On tha mi ann an dòchas
  • Gun d' rinn nighean Deòrs' an t-aran domh.
  • Bha mi 'n dè san aonach
  • 'S bha smaointean mòr air m' aire-sa,
  • Nach robh 'n luchd-gaoil a b' àbhaist
  • Bhith siubhal fàsaich mar rium ann;
  • 'S a' bheinn as beag a shaoil mi
  • Gun dèanadh ise caochladh,
  • On tha i nis fo chaoraibh,
  • 'S ann thug an saoghal car asam.
  • Nuair sheall mi air gach taobh dhìom,
  • Chan fhaodainn gun bhith smalanach,
  • On theirig coill is fraoch ann,
  • 'S na daoine bh' ann, cha mhaireann iad;
  • Chan eil fiadh ra shealg ann,
  • Chan eil eun no earb ann –
  • Am beagan nach eil marbh dhiubh,
  • 'S e rinn iad falbh gu baileach às.

Cead Deireannach nam Beann

Tagh na facail a th' air an comharrachadh ann an dearg airson mìneachadh fhaighinn.


Teacsa

A' bruidhinn air atharrachadh ann am bàrdachd Dhonnchaidh

Tha mi smaoineachadh ann an Cead Deireannach nam Beann gu bheil atharrachadh mòr ann, seadh, ann an can Cumha Coire Cheathaich fhèin. Ann an Cumha Coire Cheathaich tha e a' cur coire ann an tomhas math air an d'fhear seo a thàinig, Mac Eoghainn tha mi smaoineachadh a bh' air, a thàinig na àite-san, no co-dhiù bha inbhe aige ged nach robh ann aig aon àm ach maor-sheacaid na Caimbeulaich ann an Caisteal a' Bhealaich. Ann an Cead Deireannach nam Beann 's e na h-aignean aige fhèin, am mulad a th' ann fhèin, ach an aois, an aois mhosach mar a theireadh daoine, 's e sin 's dòcha ann an tomhas mòr cuspair an òrain ach chan urrainn dha gun a bhith a' bruidhinn air agus a' cuir an cèill mar a bha Coire Cheathaich aig aon àm.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir

Air adhart gu

Beachdan

Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.