18mh linn / Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir

Bàrdachd - Moladh Beinn Dòbhrain

Tha Moladh Beinn Dòbhrain stèidhte air cruth ceòl-mòr na pìoba, a' gluasad air ais agus air adhart eadar rithim stòlda an Ùrlair agus rithim aighearach an t-Siubhail, agus a' crìochnachadh le crùnluath a tha a' gluasad aig astar na seilge.


Cleas a' chiùil-mhòir, tha an dàn a' ruith uair is uair air na cuspairean a chaidh a chur a-mach sa chiad Ùrlar – a' bheinn, na lusan, na h-aibhnichean agus na fèidh – a' cur beagan as ùr riutha gach turas gus mu dheireadh a bheil dealbh againn de Bheinn Dòbhrain a tha a' faireachdainn an dà chuid fìor agus slàn.


Ged nach eil Donnchadh Bàn a' cur fhaireachdainn fhèin an cèill gu follaiseach anns an dàn seo – 's e sin tòrr dhe a neart mar bhàrd - tha an cùram, an ealain agus an t-saothair a tha e a' buileachadh air a' chuspair na theisteanas air a' mheas a tha aige air Beinn Dòbhrain agus gu h-àraidh air na fèidh agus an dòigh-beatha a tha a' dol leotha san robh pàirt chudromach aige fhèin mar fhorsair.


Tha na notaichean a' tarraing aire gu: Rithim, Dealbhan agus na Fèidh.


Lean na comharran airson a' bhàrdachd a mhìneachadh. Nuair a nì thu sin, theirig air ais agus leugh a' bhàrdachd air fad a-rithist.


Moladh Beinn Dòbhrain

  • An t-urram thar gach beinn
  • Aig Beinn Dòbhrain;
  • De na chunnaic mi fon ghrèin,
  • 'S i bu bhòidhche leam:
  • Munadh fada rèidh,
  • Cuilidh 'm faighte fèidh,
  • Soilleireachd an t-slèibh
  • Bha mi sònrachadh;
  • Doireachan nan geug,
  • Coill' anns am bi feur,
  • 'S foinneasach an sprèidh
  • Bhios a chòmhnaidh ann;
  • Greadhain bu gheal cèir,
  • Faghaid air an dèidh,
  • 'S laghach leam an sreud
  • A bha sròineiseach.
  • 'S aigeannach fear eutrom
  • Gun mhòrchuis
  • Thèid fasanta na èideadh
  • Neo-spòrsail:
  • Tha mhanntal uime fèin,
  • Caithtiche nach trèig,
  • Bratach dhearg mar chèir
  • Bhios mar chòmhdach air.
  • 'S culaidh ga chur eug –
  • Duine dhèanadh teuchd,
  • Gunna bu mhath gleus
  • An glaic òganaich;
  • Spor anns am biodh beàrn,
  • Tarrann air a ceann,
  • Snap a bhuaileadh teann
  • Ris na h-òrdaibh i;
  • Ochd-shlisneach gun fheall,
  • Stoc den fhiodh gun mheang,
  • Lotadh an damh seang
  • Is a leònadh e;
  • 'S fear a bhiodh mar cheàird
  • Riutha sònraichte,
  • Dh'fhòghnadh dhaibh gun taing
  • Le chuid seòlainean;
  • Gheibhte siud ri àm,
  • Pàdraig anns a' ghleann,
  • Gillean is coin sheang,
  • 'S e toirt òrdugh dhaibh;
  • Peilearan nan deann,
  • Teine gan cur ann;
  • Eilid nam beann àrd'
  • Thèid a leònadh leo.
  • SIUBHAL
  • 'S i 'n eilid bheag bhinneach
  • Bu ghuiniche sraonadh,
  • Le cuinnean geur biorach
  • A' sireadh na gaoithe:
  • Gasganach, speireach,
  • Feadh chreachainn na beinne,
  • Le eagal ro theine
  • Cha teirinn i h-aonach;
  • Ged thèid i na cabhaig,
  • Cha ghearain i maothan:
  • Bha sinnsireachd fallain;
  • Nuair shìneadh i h-anail,
  • 'S toil-inntinn leam tannasg
  • Dha langan a chluinntinn,
  • 'S i 'g iarraidh a leannain
  • 'N àm daraidh le coibhneas.
  • 'S e damh a' chinn allaidh
  • Bu gheal-cheireach feaman,
  • Gu cabarach ceannard,
  • A b' fharamach raoiceadh;
  • 'S e chòmhnaidh 'm Beinn Dòbhrain,
  • 'S e eòlach ma fraoinibh.
  • 'S ann am Beinn Dòbhrain,
  • Bu mhòr dhomh ra innseadh
  • A liuthad damh ceann-àrd
  • Tha fantainn san fhrìth ud;
  • Eilid chaol-eangach,
  • 'S a laoighean ga leantainn,
  • Len gasgana geala,
  • Ri bealach a' dìreadh,
  • Ri fraigh Choire Chruiteir,
  • A' chuideachda phìceach.
  • Nuair a shìneas i h-eangan
  • 'S a thèid i na deannaibh,
  • Cha saltradh air thalamh
  • Ach barra nan ìnean:
  • Cò b' urrainn ga leantainn
  • A dh'fhearaibh na rìoghachd?
  • 'S arraideach, faramach,
  • Carach air grìne
  • A' chòisridh nach fhanadh
  • Gnè smal air an inntinn;
  • Ach caochlaideach, curaideach,
  • Caol-chasach, ullamh,
  • An aois cha chuir truim' orra,
  • Mulad no mì-ghean.
  • ÙRLAR
  • B' ionmhainn leam, ag èirigh
  • San òg mhadainn,
  • Timcheall air na slèibhtean
  • 'M bu chòir dhaibh bhith,
  • Cupall chunntas cheud
  • Luchd nan ceann gun chèill,
  • Mosgladh gu neo-bheudar
  • Mòr-shòlasach
  • Is osgarra om beul
  • Torman socair rèidh,
  • 'S glan an corp 's an crè
  • Seinn an dreòcaim ud.
  • Broc liath-chorrach èild'
  • An lod ga loireadh thèid,
  • Cuid dha h-arraid fhèin
  • Nuair bu deònach leath'.
  • 'S annsa leam nuair thèid
  • Iad air chrònanaich
  • Na na th' ann an Èirinn
  • De cheòlmhorachd:
  • 'S binne na gach beus
  • Anail mhic an fhèidh
  • A' langanaich air eudann
  • Beinn Dòbhrain;
  • An damh le bhùireadh fèin
  • Tighinn à grunnd a chlèibh –
  • 'S fada chluinnt' a bheuc
  • An àm tòiseachadh.
  • Tha 'n eilid anns an fhrìth
  • Mar bu chòir dhi bhith,
  • Far am faigh i mìlteach
  • Glan-feòirneanach;
  • Bruchorachd is cìob,
  • Lusan am bi brìgh,
  • Chuireadh sult is ìth
  • Air a lòineanaibh;
  • Fuaran anns am bi
  • Biolaire gun dìth
  • 'S mìlse leath' na 'm fìon,
  • 'S e gun òladh i.
  • Cuiseagan is riasg,
  • Chinneas air an t-sliabh,
  • B' annsa leath' mar bhiadh
  • Na na fòlaichean.
  • B' e sin an caidreabh grinn
  • Mu thràth nòine,
  • Nuair a thionaladh iad cruinn
  • Anns a' ghlòmainn:
  • Air fhad 's gum biodh an oidhch',
  • Dad cha tigeadh ribh,
  • Fasgadh bhun an tuim
  • B' àite còmhnaidh dhuibh.
  • Leapaichean nam fiadh,
  • Far an robh iad riamh,
  • An aonach farsaing fial
  • 'S ann am mòr-mhonadh.
  • 'S iad bu taitneach fiamh
  • Nuair bu datht' am bian,
  • 'S cha b' i 'n airc am miann
  • Ach Beinn Dòbhrain.
  • SIUBHAL
  • A' bheinn luiseanach fhailleanach
  • Mheallanach lìontach,
  • Gun choimeas dha fallaing
  • Air thalamh na Crìosdachd.
  • ÙRLAR
  • Am monadh farsaing faoin
  • Glacach srònagach,
  • Lag a' Choire Fhraoich
  • Cuid bu bhòidhche dheth.
  • Sin am fearann caoin
  • Air an d' fhàs an aoibh,
  • Far am bi na laoigh
  • 'S na daimh chròcach;
  • 'S e deisearach ri grèin,
  • Seasgaireachd dha rèir,
  • 'S neo-bheag air an èildeig
  • Bhith chòmhnaidh ann;
  • Leannan an fhir lèith
  • As faramaiche ceum,
  • Nach iarradh a' chlèir
  • A thoirt pòsaidh dhaibh;
  • 'S glan fallan a crè,
  • Is banail i na beus,
  • Cha robh h-anail breun
  • Ge b' e phògadh i.
  • AN CRÙNLUDH
  • Tha 'n eilid anns a' ghleannan seo,
  • 'S chan amadan gun eòlas
  • A leanadh i mur b' aithne dha
  • Tighinn farasta na còmhdhail:
  • Gu faiteach bhith na h-earalas,
  • Tighinn am faigse dhi mun caraich i,
  • Gu faicilleach, glè earraigeach,
  • Mum fairich i ga còir e;
  • Feadh shloc is ghlac is chamhanan,
  • Is chlach a dhèanadh falach air,
  • Bhith beachdail air an talamh
  • 'S air a' char a thig na neòil air;
  • 'S an t-astar bhith ga tharraing air
  • Cho macanta 's a b' aithne dha,
  • Gun glacadh e dha h-aindeoin i
  • Le h-anabharra seòltachd.

Moladh Beinn Dòbhrain

Tagh earrann gus fiosrachadh fhaighinn mun bhàrdachd


Teacsa

A' bruidhinn air atharrachadh ann am bàrdachd Dhonnchaidh

Tha mi smaoineachadh ann an Cead Deireannach nam Beann gu bheil atharrachadh mòr ann, seadh, ann an can Cumha Coire Cheathaich fhèin. Ann an Cumha Coire Cheathaich tha e a' cur coire ann an tomhas math air an d'fhear seo a thàinig, Mac Eoghainn tha mi smaoineachadh a bh' air, a thàinig na àite-san, no co-dhiù bha inbhe aige ged nach robh ann aig aon àm ach maor-sheacaid na Caimbeulaich ann an Caisteal a' Bhealaich. Ann an Cead Deireannach nam Beann 's e na h-aignean aige fhèin, am mulad a th' ann fhèin, ach an aois, an aois mhosach mar a theireadh daoine, 's e sin 's dòcha ann an tomhas mòr cuspair an òrain ach chan urrainn dha gun a bhith a' bruidhinn air agus a' cuir an cèill mar a bha Coire Cheathaich aig aon àm.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir

Air adhart gu

Beachdan

Stiùireadh a’ BhBC

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.