18mh linn / Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair

Bàrdachd - Allt an t-Siùcair

'S e seo aon de na h-eisimpleirean as tràithe de sheòrsa bàrdachd a thàinig gu bhith na rud cumanta sa Ghàidhlig às dèidh seo, is e sin dealbhan mionaideach de sheallaidhean nàdair. Tha an dàn molaidh seo air sgìre Choire a' Mhuilinn ann an Àird nam Murchan - is an abhainn a tha a' ruith troimhpe - làn mac-meanmna agus ealain aig ìre àrd. A bharrachd air a' bhuaidh a bha aige air bàrdachd Ghàidhlig eile, 's e Allt-an-t-Siùcair fhathast aon de na dàin Ghàidhlig as fheàrr air a' chuspair seo.


Tha Mac Mhaighstir Alasdair a' cleachdadh Fuaimean, Ìomhaighean agus Dealbhan gu sgileil gus dealbh a chruthachadh den allt agus den dùthaich mun cuairt.


Lean na comharran airson a' bhàrdachd a mhìneachadh. Nuair a nì thu sin, theirig air ais agus leugh a' bhàrdachd air fad a-rithist.


Allt an t-Siùcair

  • Na bric a' gearradh shùrdag,
  • Ri plubraich dhlùth le chèil',
  • Taobh leumraich mear le lùth-chleas
  • À bùrn le mùirn ri grèin;
  • Ri ceapadh chuileag siùbhlach
  • Lem briseadh lùthmhor fèin:
  • Druim lann-ghorm 's ball-bhreac giùran,
  • 'S an lainnir-chuil mar lèig.
  • Bùrn tana, glan, gun ruadhan,
  • Gun deathach, ruaim no ceò,
  • Bheir anam fàis is gluasaid
  • Da chluaineagan mu bhòrd;
  • Gaoir bheachan buidhe 's ruadha
  • Ri diogladh chluaran òir,
  • 'S cìr mheala da cur suas leo
  • An cèir-chuachagan nan stòr.
  • Bidh lòchrain mheal' a' lùbadh
  • Nan sràbh, 's brù air gach gèig
  • De mheasan milis cùbhraidh
  • Nan ùbhlan is nam peur;
  • Na duilleagan a' liùgadh,
  • Is fallas cùil diubh fèin;
  • 'S clann bheag a' gabhail tùchaidh
  • Dan imlich dlùth lem beul.
  • Do bhrat làn shradag daoimein,
  • Do bhraon nì soills' air làr;
  • An carpad 's gasta foineal,
  • Gun a cho-foidhn am Whitehall;
  • Mud bhearradh gorm-bhreac coillteach
  • An cinn an loinn le h-àl
  • Na seòbhraichean mar choillnean
  • Nan coillearaibh nad sgàth.
  • O, 's grinn an obair ghràbhail
  • Rinn Nàdar air do bhruaich,
  • Led lurachain chreamhach, fhàsmhor,
  • 'S am buicean bàn orr' shuas;
  • Gach saimir, neòinean 's màsag
  • Mìn-bhreac air làr do chluain,
  • Mar reultan reòtht' an deàrrsadh,
  • Nan spangan àlainn nuadh.
  • O, lilidh, rìgh nan flùran,
  • Thug bàrr mais' air ùr-ròs gheug!
  • Na bhabagan cruinn, plùr mhin,
  • 'S a chrùn geal, ùr mar ghrèin;
  • Don uisg' ud, Allt an t Siùcair,
  • 'S e cùbhraidh da o bheud,
  • Na rionnagan mu lùbaibh,
  • Mar reultan-iùil nan speur.
  • Do shealbhag ghlan 's do luachair
  • A' bòrcadh suas mud chòir;
  • Do dhìthein lurach, luaineach,
  • Mar thuairneagan den òr;
  • Do phris làn neada cuachach,
  • Cruinn, cuairteagach aig t' eòin;
  • Bàrr braonain 's an t-sàil-chuachaig
  • Nan dos an uachdar t' fheòir.
  • An coire lachach, dràcach
  • 'M bi guilbnich 's cràdh-gheòidh òg';
  • An coire coileachach, làn-damhach
  • As moch 's as anmoch spòrs;
  • 'S tìm dhomh sgur dan àireamh,
  • An coire 's fàsmhor pòr,
  • Gu h-innseach, doireach, blàrach,
  • As ìmeach, càiseach bò!

Allt an t-Siùcair

Tagh na facail a th' air an comharrachadh ann an dearg airson mìneachadh fhaighinn.


The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.

Teacsa

Beachd air a' bhàrdachd

Tha Moladh Mòraig gu math cliùiteach, tha mi smaoineachadh, agus tha cuid de dhaoine ga làimhseachadh ann an dòigh caran sìmplidh, mar a bha Iain MacCoinnich ann an Sàr Obair a thug dhuinn an stòiridh gun e cùis taobh a-muigh a' phòsaidh a bha seo, agus gun tug Sìne a' bhean air freagairt a sgrìobhadh, Mì-mholadh Mòraig. Tha sin gu math, math sìmplidh, tha e leanabail, tha mi smaoineachadh, a bhith coimhead air mar sin.

Tha e ag innse dhuinn fhèin aig toiseach an òrain nach robh e ann, 's nach do thachair seo. Tha e 'g ràdh, ''S truagh nach robh mi sa choill nuair bha Mòrag ann,' 's tha e 'g innse dhuinn an uair sin dè thachradh, dè dhèanadh e, 's ga dhèanamh gu math soilleir nach do thachair, 's nach do rinn, ach 's e seo na tha e a' faicinn.

Tha e dèanamh soilleir a-rithist aig deireadh an dàin, 's e dàn gu math fada a th' ann, trì cheud loidhne. Tha e dèanamh soilleir a-rithist gun e bruadar a bh' ann. Agus ann an seagh, dh'fhaodar a ràdh gun e 'fantasy', tha e dùsgadh, agus ri taobh a bhean agus, uill, tha na thachras a' leantainn. Agus, air a thogadh le aighear 's le sunnd agus le mac-meanmna. 'S dòcha gu faodar a ràdh gun e 'fantasy' a th' ann, gun e seòrsa de 'role-play' a th' ann eadar fear is bean.

Mì-mholadh Mòraig, chan eil e cho furasta do dhaoine an làmh a chuir air Mì-mholadh Mòraig. Feumaidh tu dhol gu na seann leabhraichean son lorg fhaighinn air. Agus, saoilidh mi fhìn gu bheil e mar a bha Òran a' Gheamhraidh agus Òran an t-Samhraidh, gu bheil e coimhead air dà thaobh na gealaich, soilleir agus doilleir, agus 's toigh leis a bhith dèanamh sin, còmhla tha iad a' dèanamh rudeigin slàn, tha iad gu math coileanta còmhla.

Ged a tha cainnt a tha air leth, salach, dh'fhaodadh tu ràdh, ann am Mì-mholadh Mòraig, chan eil Moladh Mòraig salach. Tha e aig amannan gu math 'erotic', chan eil e salach. Tha e gu math ealanta, dèanamh iomradh air litreachas clasaigeach: 'Tha Phèbus air dath nan tonn' agus tha Dido a' nochdadh, 's mar sin air adhart, 's tha sin a' tighinn 's dòcha bho bhàrdachd mar a bha James Thomson agus na seusain aige. Tha e gu math suas ris an latha, 'modernist', anns an t-seagh sin.

Agus cuideachd, tha an ruitheam ag atharrachadh, tha e ann an cruth ceòl mòr, 's tha sin gu math àraid gun dèanadh tu bàrdachd ann an cruth a' chiùil àraid sin, ceòl mòr na pìoba – tha e cho sònraichte, 's tha, tha e stàdail aig amannan 's gu math bras is luath aig amannan eile. Agus tha e cleachdadh na diofar fhaireachdainnean ann an gluasad a' chiùil airson diofar phàirtean dhen an iomairt seo, dhen a' mhac-meanmna seo, a chuir an cèill ann am faclan, ann an dòigh, a tha gu math beothail agus iomchaidh, saoilidh mi.

Dàin Eile

Leugh dàin eile a sgrìobh Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair

Air adhart gu

Beachdan

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.